Κετογονική Διατροφή: Οσα πρέπει να γνωρίζετε

Home/Διατροφή/Κετογονική Διατροφή: Οσα πρέπει να γνωρίζετε

Κετογονική Διατροφή: Οσα πρέπει να γνωρίζετε

Παρά τις συνεχείς εξελίξεις στην ιατρική, η παχυσαρκία εξακολουθεί να παραμένει ένας σημαντικός παγκόσμιος κίνδυνος για την υγεία, με τη θνησιμότητα των ενηλίκων να φτάνει τα 2,8 εκατομμύρια ετησίως. Η πλειοψηφία των χρόνιων ασθενειών όπως ο διαβήτης, η υπέρταση και οι καρδιακές παθήσεις σχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με την παχυσαρκία, η οποία είναι συνήθως προϊόν ανθυγιεινού τρόπου ζωής και υιοθέτησης «κακών» διατροφικών συνηθειών.

Ένα κατάλληλα σχεδιασμένο πρόγραμμα διατροφής για τη μείωση του σωματικού βάρους που μπορεί να συμβάλλει στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και των νοσημάτων που σχετίζονται με αυτή είναι η κετογονική διατροφή που έχει αποδειχθεί σημαντικά αποτελεσματική για την ασφαλή απώλεια βάρους που επιφέρει σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Τι είναι η κετογονική διατροφή;

Ο όρος κετογονική χαρακτηρίζει μια διατροφή που επάγει μια κατάσταση κέτωσης στον οργανισμό που μιμείται τη φυσιολογία της νηστείας. Οι δίαιτες που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία έχουν κοινό χαρακτηριστικό τη χαμηλή πρόσληψη υδατανθράκων, η οποία δεν ξεπερνά τα 50 γρ. ημερησίως.  Όσον αφορά την πρόσληψη λίπους και πρωτεΐνης υπάρχουν αρκετές διακρίσεις, μπορεί να είναι για παράδειγμα κετογονική δίαιτα μέτριας ή υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά και επαρκούς ή υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη. Οι πιθανοί συνδυασμοί της κατανομής των ποσοστών των μακροθρεπτικών συστατικών είναι αρκετοί, όμως σε κάθε περίπτωση δημιουργείται κέτωση.  Η κετογονική διατροφή αρχικά εφαρμόστηκε για τη θεραπεία της επιληψίας και των νευροεκφυλιστικών διαταραχών. Τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον για την εφαρμογή της στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας λόγω της αποδεδειγμένης αποτελεσματικότητάς της και της θετικής της επίδρασης που έχει στη συνολική υγεία.

Πως λειτουργεί;

Η κετογονική διατροφή μιμείται τις βιοχημικές μεταβολές που συμβαίνουν στο σώμα μας κατά τη νηστεία, δηλαδή κατά την απουσία τροφής.

Κατά τη νηστεία, ο οργανισμός στερείται την κύρια πηγή παραγωγής ενέργειας, τους υδατάνθρακες, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιεί τα αποθέματά του για να διατηρήσει τις βασικές του λειτουργίες.  Αντίστοιχα, στην κετογονική διατροφή, το σώμα στερείται τους υδατάνθρακες λόγω της μείωσης της πρόσληψης σε λιγότερο από 50g την ημέρα. Το αποτέλεσμα αυτής της ‘στέρησης’ είναι αρχικά η αξιοποίηση των αποθεμάτων ενέργειας που βρίσκονται με τη μορφή γλυκογόνου.  Όταν όμως και αυτά τα αποθέματα εξαντληθούν ο οργανισμός αναζητά μια εναλλακτική πηγή ενέργειας η οποία θα προέλθει μέσα από μια διαδικασία που ονομάζεται νεογλυκογένεση όπου  ο οργανισμός παράγει γλυκόζη (χρησιμοποιώντας αμινοξέα και τριγλυκερίδια) για να καλύψει τις ανάγκες του. Μετά από 2-3 ημέρες μπαίνει σε λειτουργία ένας τρίτος μηχανισμός για την παραγωγή ενέργειας, η κέτωση. Κατά την κέτωση το αποθηκευμένο λίπος μετατρέπεται σε ενέργεια με τη μορφή κετονοσωμάτων.   Κατά την κετογένεση ο οργανισμός εισέρχεται σε μια μεταβολική κατάσταση η οποία ονομάζεται ‘διατροφική κέτωση’ . Η κατάσταση αυτή της ‘διατροφικής κέτωσης’ θεωρείται αρκετά ασφαλής όταν πραγματοποιείται με ιατρική παρακολούθηση και διαφέρει σε μεγάλο βαθμό από την κετοξέωση, μια απειλητική για τη ζωή κατάσταση.

Είναι όλες οι κετογονικές διατροφές κατάλληλες για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας;

Υπάρχουν διάφορες κατηγορίες κετογονικής δίαιτας όπως είδη έχει αναφερθεί, ανάλογα με τη διατροφική δομή τους, και η εφαρμογή τους πρέπει να γίνεται ανάλογα με τα οφέλη που επιφέρει η κάθε μια.

Για την θεραπεία της παχυσαρκίας και των συνοδών νοσημάτων κατάλληλη θεωρείται μια τροποποιημένη -ως προς τα μακροθρεπτικά συστατικά – κετογονική διατροφή, η οποία παρέχει βάσει πρωτοκόλλου επαρκή ποσότητα πρωτεΐνης και δεν παρέχει υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά.

Χρειάζεται μεγάλη προσοχή καθώς οι διάφορες (γνωστές και μη) κετογονικές δίαιτες που συστήνουν την υψηλή κατανάλωση λιπαρών (και μάλιστα κορεσμένων) μπορεί να είναι δυνητικά επικίνδυνες για τα άτομα με προβλήματα υγείας.

Πόσο καιρό μπορεί να ακολουθήσει κάποιος μια κετογονική διατροφή;

Η διάρκεια ορίζεται από τον θεράποντα ιατρό και συνήθως δεν ξεπερνά τις 12 εβδομάδες καθώς μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα παρατηρούνται τα μέγιστα οφέλη για την υγεία.

Η κετογονική διατροφή είναι σημαντικό να αποτελεί μέρος μιας ολοκληρωμένης θεραπευτικής παρέμβασης  η οποία στοχεύει στην τροποποίηση της συμπεριφοράς και  παρέχει εξατομικευμένες οδηγίες για την κατάλληλη διατροφή που θα πρέπει να ακολουθηθεί μετά την ολοκλήρωση της κετογονικής δίαιτας.

Οι παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας που ενσωματώνουν στρατηγικές για τη  διατροφική εκπαίδευση και την τροποποίηση της συμπεριφοράς έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές όχι μόνο στο να επιφέρουν σημαντική απώλεια βάρους αλλά και στη βελτίωση του γλυκαιμικού και λιπιδαιμικού προφίλ καθώς και στη μείωση της αρτηριακής πίεσης.

Τα σημαντικά οφέλη για την υγεία

Πολλές μελέτες αποδεικνύουν τα οφέλη της κετογονικής δίαιτας για την υγεία του οργανισμού.

Η σημαντική απώλεια βάρους σε σύντομο χρονικό διάστημα με ασφαλή τρόπο είναι από τα βασικά της πλεονεκτήματα.

Αυτή η σημαντική μείωση του βάρους φαίνεται να συμβάλλει στη βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου, στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων και στη βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ (επιτυγχάνεται μείωση της ολικής χοληστερόλης και της LDL – χοληστερόλης, μείωση των τριγλυκεριδίων και αύξηση της HDL – χοληστερόλης και μείωση της αρτηριακής πίεσης).

Σύμφωνα με μελέτες η κετογονική διατροφή  βελτιώνει σημαντικά τα επίπεδα ενέργειας και την ποιότητα του ύπνου, τη γυναικεία γονιμότητα (ισορροπεί τα επίπεδα ορμονών) και τις εξάρσεις ακμής.

Τέλος, τα τελευταία δεδομένα δείχνουν ότι η εντατική απώλεια βάρους που επιτυγχάνεται μέσω της κετογονικής διατροφής μπορεί ακόμη και να οδηγήσει σε ύφεση του Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2.

Πριν ξεκινήσετε!

Είναι σημαντικό να εμπιστευτείτε ένα ιατρικό πρόγραμμα διατροφής, βασισμένο στα τελευταία επιστημονικά δεδομένα, το οποίο ενσωματώνει την κετογονική διατροφή και λαμβάνει υπόψη ένα πλήθος άλλων παραμέτρων που αυξάνουν την αποτελεσματικότητα μιας θεραπευτικής παρέμβασης για την παχυσαρκία, όπως η διατροφική εκπαίδευση, η απαραίτητη εξατομίκευση βάσει του ιατρικού ιστορικού αλλά και η μακροπρόθεσμη ιατρική παρακολούθηση.

Πηγές:

American Diabetes Association. 7. Obesity Management for the Treatment of Type 2 Diabetes: Standards of Medical Care in Diabetes—2018. Diabetes Care. 2018 Jan;41(Supplement 1):S65–72.

Leslie WS, Ford I, Sattar N, Hollingsworth KG, Adamson A, Sniehotta FF, et al. The Diabetes Remission Clinical Trial (DiRECT): protocol for a cluster randomised trial. BMC Family Practice [Internet]. 2016 Dec [cited 2019 Jan 10];17(1). Available from: http://www.biomedcentral.com/1471-2296/17/20

Iacovides S, Meiring RM. The effect of a ketogenic diet versus a high-carbohydrate, low-fat diet on sleep, cognition, thyroid function, and cardiovascular health independent of weight loss: study protocol for a randomized controlled trial. Trials [Internet]. 2018 Jan 23 [cited 2019 Jan 10];19. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5782363/

Masood W, Uppaluri KR. Ketogenic Diet. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2018 [cited 2019 Jan 9]. Available from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499830

Kosinski C, Jornayvaz FR. Effects of Ketogenic Diets on Cardiovascular Risk Factors: Evidence from Animal and Human Studies. Nutrients [Internet]. 2017 May 19 [cited 2019 Jan 10];9(5). Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5452247/

Gibson AA, Seimon RV, Lee CMY, Ayre J, Franklin J, Markovic TP, et al. Do ketogenic diets really suppress appetite? A systematic review and meta-analysis: Do ketogenic diets really suppress appetite? Obesity Reviews. 2015 Jan;16(1):64–76.

Obesity Facts & Figures [Internet]. [cited 2019 Jan 10]. Available from: http://easo.org/education-portal/obesity-facts-figures/